ԽԱՉԱՏՈՒՐ ԱԲՈՎՅԱՆԻ ԱՆՎԱՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

Մանկավարժական համալսարանում շարունակվում են հայազգի անվանի պրոֆեսորների մասնակցությամբ հանրային դասախոսությունները.այդ շրջանակներում Կալիֆորնիայի համալսարանի (UCLA) պրոֆեսոր Ռիչարդ Հովհաննիսյանը ներկայացրեց «Մտորումներ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության մասին» թեմայով դասախոսությունը:

Հանրահռչակ պրոֆեսոր Ռիչարդ Հովհաննիսյանը նախ պատմեց հայերենին տիրապետելու իր ջանքերի, նպատակների ու դրանց իրականացման մասին.«Երբ ավարտեցի Կալիֆորնիայի պետական համալսարանը, որևէ համալսարան չկար, որն ունենար հայագիտական ամբիոն  կամ դասավանդեին հայագիտական առարկաներ: Ուսուցչի կոչում ստացա ու որոշեցի աշխատելու փոխարեն նախ հայերեն սովորել: Նավով ճամփորդեցի դեպի  հայաշատ Բեյրութ, առաջին այցելությունն էլ նպատակային էր՝ վարժարան, ուր ծանոթացա Սիմոն Վրացյանի հետ»,-դասախոսների և ուսանողների հետ անկեղծ զրույցի ընթացքում նշեց պրոֆեսորը:

Անդրադառնալով դասախոսությանը՝ բանախոսը խոսեց  Թիֆլիսում  ստեղծված Հայոց ազգային խորհրդի մասին, և թե ինչպես հայության մայրաքաղաք դարձած Թիֆլիսից  հայերը վերադարձան այն ժամանակվա փոքրիկ ու փոշոտ գյուղաքաղաք Երևան՝ այդ փոքր տարածքը հռչակելով մայրաքաղաք:

Ռիչարդ Հովհաննիսյանը նկատեց՝  հերոսական սերունդ էր, որ թողնելով իր ապահով կյանքը Թիֆլիսում, Երևանում սկսեց ինչ-որ բան ստեղծել ոչնչից.«Աննկարագրելի ծանր պայմաններում, հարյուր հազարավոր գաղթականների առկայությամբ, վարչապետ Հովհաննես Քաջազնունին փորձում էր Երևանի մեջ հիմնել պետություն ցարական և հայ չինովնիկների հետ բանակցելով»:

Պատմաբանի կարծիքով, եթե Արևմուտքը իր խոստումը կատարեր, պիտի ստեղծվեր միացյալ Հայաստան՝ Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանի միացումով: 

Ռիչարդ Հովհաննիսյանը հանգամանորեն խոսեց նաև ստեղծված իրավիճակի, պատճառների ու հետևանքների, ինչպես նաև տարվող քաղաքականության մասին: Համեմատական զուգահեռներ անցկացնելով 1990-ականների Հայաստանի հետ, երբ կար մշակույթ, գրագիտություն, ակադեմիա, հաստատություններ, նկատեց՝ 1918 թվականին ոչինչ չկար.«Ինչով էինք մեղավոր՝ չեմ կարող ասել: Դժբախտաբար հայերիս միակ հույսը՝ միացյալ ազգային պետականությունը կախված էր արևմուտքից, որը բարյացակամ էր մեր հանդեպ խոսքով և նպաստ ուղարկելով, բայց ոչ քաղաքականությամբ: Խոստումները չիրականացվեցին տարբեր պատճառներով»,-հավելեց բանախոսը:

Հանդիպումն ավարտվեց մեր պատմության այդ շրջանի որոշ խնդրահարույց հարցերի շուրջ հարց ու պատասխանով: